Κυριακή 20 Ιουλίου 2014

ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ ΣΥΝΩΜΟΤΕΙ…



(και ο αποφθεγματικός λόγος)


Η αλήθεια είναι πως ούτε η ίδια έχω ανακαλύψει κάποια ιδιαίτερη χρησιμότητα, στην ευρεία χρήση του αποφθεγματικού λόγου:

¨Η για ν’ ακριβολογήσω…

Εξαρτάται από το συγκείμενο. Τι σημαίνει αυτό; Πως είναι άλλο πράμα να κάνεις μία κουβέντα, παρέα μ’ ένα φίλο, η οποία «ανθίζει» σιγά σιγά, εν είδει μίας κοινής ψυχικής αποκάλυψης και εκεί κάπου ν’ ανακαλέσεις ένα στίχο από ένα ποίημα, μία ρήση από μια μυθοπλασία ή ένα φιλοσοφικό απόσταγμα και άλλο πράμα να την τυπώσεις πάνω σε μια εικόνα παρωχημένης αισθητικής και να την περιφέρεις, σαν έκθεμα, παντού.

Κάποτε καθόμουν με τον φίλο μου τον Γ. και συζητάγαμε ήσυχα και αβίαστα, γύρω από τα ζητήματα της «Δέσμευσης», η οποία συνιστά τη βάση της ψυχικής αυτοϊασης, στη δική μου ψυχολογική θεωρία (http://psychofil.blogspot.gr/2012/06/2.html).

Και με την εννοιολόγηση αυτή, υπονοείται η πρώτη και αναπόδραστη, έως και δογματικά (θα τολμήσω να πω) καθορισμένη, ηθική υποχρέωση του «Υποκειμένου», απέναντι στην ίδια του την ύπαρξη. Υποχρέωση, η οποία, στο βαθμό που εκπληρώνεται, ξεδιπλώνει την υποχρέωση απέναντι στο «Αντικείμενο»…

Κάπου τότε ανακάλεσα, όχι τον ποιητή, ή τις «λέξεις» του, αλλά πιθανά αυτό που είχε νοιώσει και ο ίδιος, όταν χάραζε στο χαρτί…

«…θέλει τόλμη και αρετή η ελευθερία…»

Τρεις «άνθρωποι», τρεις οντότητες (πιο σωστά) συνομιλήσαμε εκείνη την ώρα. Το λογοτεχνικό απόσταγμα, το οποίο επικοινωνήθηκε, για να μεταβολιστεί στον ψυχικό χώρο των υποκειμένων (και με αυτό τον Τρόπο να περάσει στο συγκεκριμένο γίγνεσθαι και την ιστορία) και εγώ με τον φίλο μου τον Γ., οι οποίοι εκείνη τη στιγμή μεταφερθήκαμε ψυχονοητικά, σ’ ένα είδος «ψυχαναλυτικού μεταβατικού χώρου».

Εκείνου δηλαδή, του κοινά συγκροτούμενου (ίσως) ψυχικού χώρου, ο οποίος δημιουργείται μεταξύ αναλυτή και αναλυομένου, για να φέρει, μέσα από μία συνθήκη εξωτερικής σιγής, αλλά εσωτερικής «βουής», το ψυχολογικό του αντίτιμο -για χάρη και των δύο- στο μέλλον.

Και ας εξετάσουμε τώρα την άλλη πλευρά:

«…Όταν επιθυμείς κάτι σφόδρα, το σύμπαν συνωμοτεί, για να το αποκτήσεις…»

·        Το πρώτο πράγμα που αντιμετωπίζουμε, ως πρόβλημα, στον αποφθεγματικό λόγο είναι εκείνο της ερμηνείας:
Τι σημαίνει το παραπάνω; Δεν είναι μια εύλογη απορία; Kαι ποιος το επεξηγεί τελικά; Στην προηγούμενη επικοινωνιακή συνθήκη, το «νόημα» της ρήσης προέκυψε αβίαστα, ως ψυχικό προϊόν, ανάμεσα σε δύο ανθρώπους. Εδώ πως και τι ακριβώς προκύπτει εννοιολογικά και βιωματικά;

Στη φροϋδική θεωρία, υφίσταται η έννοια μίας παιδικότροπης «παντοδυναμίας». Σύμφωνα με αυτή, όσο πιο περιορισμένη είναι η εσωτερική συγκρότηση του ατόμου (ώστε να μπορέσει να δημιουργήσει τον κόσμο του, με εφαλτήριο και γνώμονα το σφιχτοδεμένο «εγώ» του), τόσο επεκτείνεται και κατοχυρώνεται μέσα του η ιδέα της υπαγωγής του κόσμου αυτού στην «Παντοδύναμη Διευθέτηση (τούτου), από το Εγώ Του».

Αν σκεφτούμε όλα αυτά και πολλά άλλα, τα οποία έχουν αναλυθεί σε προηγούμενο κείμενό μου (http://psychofil.blogspot.gr/2014/03/blog-post.html), μπορούμε κάλλιστα να ισχυριστούμε και το αντίθετο: Δηλαδή πως το σύμπαν τελικά δεν συνωμοτεί και για κανένα λόγο. Αφενός γιατί δεν φαίνεται ν’ ασχολείται αποκλειστικά με τις ανάγκες του καθενός μας ή κάποιου… (εκείνος προσδοκά αυτό, για χάρη του εαυτού του) και αφετέρου διότι το σύμπαν δεν είναι ένα πράμα, αλλά πολλά πράματα.

Ίσως όμως, ένας άνθρωπος που μεταφέρει έναν τέτοιο λόγο, αυτό που πραγματικά θέλει να επικοινωνήσει είναι πως η δέσμευση σ’ ένα προσωπικό, καλοδουλεμένο εσωτερικά όραμα κινητοποιεί τις εσωτερικές δυνάμεις, για να ορθώσει τις παραμέτρους της εκπλήρωσής του. Και αυτό, σαν άποψη, είναι κάτι πραγματικά ωραίο.

Βέβαια πιθανά και να συνιστά μία θρησκευτικού χαρακτήρα αλληγορία για τη λειτουργία του «Θείου», όταν κάτι συνιστά ένα ηθικοδίκαιο όραμα και αξία…

Τελικά, τι από τα παραπάνω, η ρήση αυτή πιθανά συνεπάγεται ή σημαίνει;

·             Όμως πέρα από τα προβλήματα ερμηνείας, έχουμε και άλλα να σκεφτούμε, γύρω από το θέμα αυτό:

Κάπου, μέσα σ’ όλα, η συστηματική (το τονίζω αυτό) χρήση του αποφθεγματικού λόγου αποκαλύπτει και μία ανάγκη ταύτισης με την «Αυθεντία» (όταν βέβαια έχει κατοχυρωθεί η πατρότητα του λόγου αυτού), εξίσου και την ανάγκη της ανάδειξης της Διαφορετικότητας (ως προσωπικότητα) του μεταγενέστερου εκφραστή του, η οποία μάλιστα διαφορετικότητα, ενίοτε, κοπανιέται και κατά τρόπο υπόκωφα δηκτικό, αν όχι και επιθετικό στα μούτρα του άλλου.

«… Κοίτα ποιος είμαι !! … Αυτή είναι η Αξία Μου…»

        Μέχρι που κάποιες φορές, αυτή η χρήση κατρακυλάει και σ’ ένα είδος «μαζικής υστερίας». Τους τελευταίους μήνες, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βρίθουν από μία λεζάντα που αναφέρεται στον αμερικανό ποιητή και συγγραφέα Henry Charles Bukowski. Οι σχετικές αναρτήσεις δε, γίνονται και από ανθρώπους, οι οποίοι. -από εκτενή συζήτηση που είχα μαζί με κάποιους από αυτούς- δεν μ’ έπεισαν για την ικανότητά τους, στην εμβάθυνση στη λογοτεχνική και συγκινησιακή γλώσσα.


Η συστηματική χρήση τέτοιων μέσων εκφοράς προσωπικού λόγου, πιστεύω πως υποσημαίνει και μία Αποφυγή της χρήσης της ελευθερίας και τη υποχρέωσης του ατόμου να δομήσει μία δική του γνώση, για να φέρει αυτή, υπεύθυνα και με θάρρος μπροστά στον έκαστο συνομιλητή του, ως έργο δικό του, απ’ το «αίμα» ή την «πεποίθηση» του μυαλού και της καρδιάς του, όποιο έργο και αν είναι αυτό και να το θέσει στη «διαπάλη» ή και απλά στο χώρο της εμπειρίας του άλλου.

…και αντ’ αυτού προτιμάται η ταύτιση μ’ ένα λόγο, ο οποίος, λόγω της ιστορικής κατοχύρωσής του, θεωρείται πως κατοικεί στο απυρόβλητο…

·       Ένα τελευταίο πράγμα, το οποίο κρίνω σκόπιμο να σκεφτούμε, αναφέρεται στην Αλλοτρίωση του μηνύματος, μέσω της «μαζικοποίησής» του:

Στον ευρύτερο χώρο του εμπορίου ή της πολιτικής (κοντά είναι αυτά τα δύο) και ειδικότερα σε αυτόν της διαφήμισης, για να καταστήσεις μία ρηξικέλευθη ιδέα, μια νέα ιδέα ή απλά μία καλή ιδέα, από ακίνδυνη, έως και πολιτικά και εμπορικά «αξιοποιήσιμη», είναι αφενός να την συμπεριλάβεις στην πολιτική σου εκστρατεία και αφετέρου να την εντάξεις στη «διαφήμιση…». Κάνοντας χρήση της μαζικότητας της διασποράς και της ολοκληρωτικής δεοντολογίας, που διέπει τους χώρους αυτούς. Όλοι δε, γνωρίζουμε πως ο χώρος της διαφήμισης έχει ως ακραιφνή και μοναδικό στόχο να προωθήσει, για λόγους οικονομικής απόδοσης, ένα προϊόν.

…όπως λένε, λόγου χάρη, κάποιοι «έξυπνοι», για να πουλήσουν την «πρέζα» τους… keep walking…

Κάποτε, ο φίλος μου ο Σπύρος μού είχε πει, «Τα πιο όμορφα πράγματα στον κόσμο, Ελενίτσα, είναι τσάμπα». Εγώ καταλάβαινα, γιατί το είπε αυτό... Όμως που να ‘ξερε τώρα αυτός (εδώ πιο κάτω που βρίσκεται ;-) ) ότι ένα από τα πιο φασιστικά και δημοφιλή κανάλια της ελληνικής τηλεόρασης, κάνοντας μία μικρή μετατροπή θα ισχυρίζονταν πως τα «τα πιο ωραία πράγματα στον κόσμο, δεν είναι πράγματα».

Ασφαλώς, ο οποιοσδήποτε μπορεί να υποστηρίξει πως η χρήση της λεζάντας και του αποφθέγματος από τον καθένα μας, δεν έχει πολιτικό χαρακτήρα και οπωσδήποτε όχι εμπορικό. Όμως εδώ θ’ ανακαλέσω ένα ακόμη πράμα του φίλου μου του Σπύρου.

«…Ελενίτσα ! …όλοι κάτι πουλάμε…»

Όμως πέρα από αυτό, εκείνο το οποίο εγώ πιστεύω, είναι πως η εκλαΐκευση της γνώσης, έξω από κάποια πλαίσια θεμιτά, συνεισφέρει σε όλα, τα ακριβώς παραπάνω περιγραφέντα. Ή ακριβέστερα… Η γνώση είναι καλό να εκλαϊκεύεται, για να γίνεται περισσότερο προσιτή, στους μη ειδήμονες και αυτό ισχύει για όλους μας. Αφού οι περισσότεροι σύνηθα διαθέτουμε πολύ εξειδικευμένη ειδημοσύνη, πάνω σ’έναν τομέα, όταν τη διαθέτουμε και αυτή ασφαλώς... Αυτή η εκλαΐκευση μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω τριβή μ’ ένα χώρο του επιστητού, από κάποιον προηγούμενα ανυποψίαστο και τούτο είναι ένα πλούτισμα της γνώση. Όμως αυτό είναι διάφορο, από τα προηγούμενα… 

Προσωπικώς, κρίνω σκόπιμο να διαβάζουμε βιβλία και αν θέλουμε να παρακινήσουμε κάποιον στο να πράξει το ίδιο, μπορούμε να παραθέσουμε μία περίληψη, με σχόλια δικά μας, ή δυνατόν…

«…καλλιεργώντας έναν (ει)δικό, ελεύθερο και δροσερό λόγο…»

Καλό σας απόγευμα :-)

© 2014 Ελένη Κανακάκη (ΦΠΨ Ψ')

Τετάρτη 9 Ιουλίου 2014

Ο ΕΓΚΛΩΒΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΡΩΤΙΚΗ ΣΧΕΣΗ

(Η βασανιστική αμφιθυμία του εραστή & το προμηθεϊκό μαρτύριο του δεσμώτη)

Πριν ξεκινήσουμε στην ανάλυσή μας, να κάνουμε κάποιες περιορισμένες, εισαγωγικές διευκρινίσεις:

Η σαδομαζοχιστική λειτουργία, στην οποία αναφέρεται συχνά η ψυχαναλυτική θεωρία, δεν συνιστά υποχρεωτικά μία πράξη σωματικού βασανισμού. Κυρίως βασανίζουμε και βασανιζόμαστε ψυχικά. Έχουμε λοιπόν τον ηθικό και το σεξουαλικό σαδομαζοχισμό.

Βέβαια, το γεγονός πως όλοι μας, κάποιες φορές, τείνουμε να γινόμαστε περισσότερο εξουσιαστικοί ή υποταχτικοί (με διάφορους τρόπους), κάτι τέτοιο δεν πρέπει να μας ανησυχεί ή να μας τρομάζει, αφού (όπως παραδέχονται ψυχαναλυτές και ψυχολόγοι γενικότερα) σημασία έχει η ποιότητα, η ποσότητα και η εμμονή (συστηματικότητα), που χαρακτηρίζει κάτι, ώστε αυτό να θεωρηθεί δυνητικά πρόβλημα.

Μία δεύτερη διευκρίνιση αφορά στην έννοια της “προσκόλλησης”:

Η προσκόλληση (ή θεωρία του δεσμού) στηρίζεται στις ψυχαναλυτικές θεωρίες περί “αντικειμενότροπων σχέσεων” και αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο το παιδί (στη βρεφική ηλικία) συνδέεται με το/α πιο κοντινό/ά πρόσωπο/α του περιβάλλοντός του.

Η “αμφίθυμη” προσκόλληση, με το πρόσωπο που φροντίζει άμεσα το παιδί, σημαίνει πως το παιδί, αφ’ ενός επιθυμεί αυτό το πρόσωπο και αφετέρου το αποφεύγει. Θεωρείται πως το είδος της προσκόλλησης μπορεί να συνδεθεί κατοπινά, με τον τρόπο που συσχετιζόμαστε ερωτικά με τους συντρόφους μας, αν και αυτό φαίνεται ν’ αφορά κυρίως τους άρρενες.

 Και εδώ τελειώνουμε με τις διευκρινίσεις μας.

Συχνά, κυρίως κάποιες γυναίκες, αισθάνονται πως έχουν εγκλωβιστεί σε σχέσεις με συντρόφους, οι οποίοι δείχνουν μία αμφιθυμία απέναντί τους (σαν να τις επιθυμούν, αλλά και να τις απορρίπτουν ποικιλοτρόπως) και αδυνατούν να κατανοήσουν τους λόγους για τους οποίους συμβαίνει κάτι τέτοιο.

Τις πιο πολλές φορές αισθάνονται πως τις κατηγορούν για διάφορα, ακατανόητα ή και παράλογα ζητήματα, πράγμα το οποίο αναδείχνει μία ιδιοτροπία, μία ιδιαιτερότητα και μία δυστροπία του συντρόφου τους.

Ενώ άλλοτε νοιώθουν πως οι σύντροφοι τους περιβάλλουν τη μεταξύ τους σχέση, με μία μυστικιστική ασάφεια, για το ατελέσφορο αυτής, του τύπου “δεν μπορείς να με καταλάβεις”, “σε θέλω, αλλά δεν μπορώ να είμαι μαζί σου...”, με αποτέλεσμα να τις παγιδεύουν σε μία αδιέξοδη αναζήτηση του τι σημαίνουν όλα αυτά και να τις ενοχοποιούν. Ταυτόχρονα δε, αρνούνται ν’ απομακρυνθούν από κοντά τους οριστικά, με το αιτιολογικό ενός “ακαταμάχητου”, γι’ αυτούς, έρωτα.

Αυτό έχει ως συνέπεια να εγκλωβιστούν δύο άνθρωποι σε μία βασανιστική σχέση, χωρίς να μπορούν να δουν κάποιο φως εξέλιξης σ’ αυτήν.

 Η αλήθεια είναι πως εδώ έχουμε να κάνουμε μ’ ένα “Σαμποτάρισμα” της σχέσης, επειδή ο συγκεκριμένος άνθρωπος δεν αισθάνεται (κατά τρόπο ασυνείδητο ασφαλώς) πως…

 …“Μπορεί Ν’ Ανταποκριθεί Στις Απαιτήσεις Μιας Ερωτικής Σχέσης Γενικότερα”…

Γιατί; Η απάντηση, επ’ αυτού, ανάγεται στον ιστορικό ντετερμινισμό της ζωής του ανθρώπου αυτού και εδώ δεν θα προβούμε σε ειδικές αναλύσεις και ερμηνείες, που χρήζουν κάποιας εξατομικευμένης προσέγγισης, παρά μόνο σε κάποιες γενικές διαπιστώσεις.

Να σημειώσω επιπλέον πως οι ψυχοπαθολογικές διαστάσεις αυτής της έκφανσης μπορεί να είναι περισσότερες. Σίγουρα θα μπορούσαμε να κάνουμε λόγο για “υστερία” (η οποία θεωρώ πως δύναται να γίνει και μεταδοτική, ανάλογα με το ψυχικό (νευρωτικό) υπόβαθρο κάποιου) ή για “ναρκισσιστική διαταραχή”, αλλά κάποια φαινόμενα της προβληματικής συμπεριφοράς, θα μπορούσαν να ενταχθούν σε περισσότερες διαγνωστικές κατηγορίες. Αυτό όμως, για την ώρα, δεν μας αφορά.

 Και συνεχίζω:

Υποπτεύομαι λοιπόν πως οι άνθρωποι αυτοί -όταν δεν καταλήξουν να συμβιβαστούν με την πιο πεζή πλευρά της πραγματικότητας- τις περισσότερες φορές καταλήγουν με κάποιον σύντροφο, που ελάχιστα ανταποκρίνεται στα ιδεώδη που προηγούμενα προέβαλλαν, ενώ άλλοτε τελεύουν το βίο τους ανέλπιδα και μοναχικά. Ασφαλώς, δεν ισχυρίζομαι πως η μοναξιά συνιστά κάτι υποχρεωτικά φευκτέο. Εξαρτάται απ’ το αν προκύπτει από επιλογή ή από κάποιου τύπου“εξαναγκασμό”...

Παραπάνω ισχυρίστηκα πως δεν δύνανται ν’ ανταποκριθούν στις ανάγκες μιας σχέσης γενικότερα και αυτό το “γενικότερα” χρήζει πραγματικής προσοχής. Μάλιστα δε, συνιστά και λογικό συνεπαγόμενο. Δηλαδή, το πρόβλημα δεν είναι η/ο συγκεκριμένη/ος ερωτική/ός σύντροφος, αφού αν κάποιος άνθρωπος δεν μας κάνει, μπορούμε αξιοποιώντας την ελευθερία μας να εγκαταλείψουμε. Όμως εμμένουμε βασανιστικά (και για τους δύο) σ’ αυτήν.

 Αυτό το αίσθημα της ανεπάρκειας για το οποίο μίλησα παραπάνω είναι σχετικό με την ανάγκη να “Περιβληθώ” από μία άχρονη, ασύνορη “μητέρα”. Η έννοια της μητέρας εδώ αφορά στην ιδιότητά της και όχι στο πρόσωπο που φέρει αυτό το ρόλο. Είναι δηλαδή ανεξάρτητη φύλου. Και αυτή η παρατήρηση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθόσον θα μας διευκολύνει στις όποιες ερμηνείες μας, όταν η ουσία του μητρικού ρόλου προέρχεται από το ανδρικό φύλλο, ενώ η πατρική υπόσταση (ατσάλινη, άκαμπτη και αποστασιοποιητική) προερχόμενη ακόμη και από το γυναικείο φύλο, προκαλεί ελλείμματα και ακόμη περισσότερο την ανέγερση σκληροπυρηνικών και εχθρικών ψυχικών δομών, στο παιδί.

Για να εξακολουθήσουμε, θα λέγαμε ότι ο άνθρωπος αυτός δεν έχει καταφέρει, κατά τη βρεφική του ανάπτυξη, να διαχωρίσει τον εαυτό του από το πρόσωπο που είχε λάβει το ρόλο της μητέρας και πως περαιτέρω “συγχωνεύθηκε” καθ’ υπερβολή μαζί του, κατά τρόπο ψυχονοητικό ασφαλώς.

Πάνω σ’ αυτό το πρωταρχικό στρώμα, δομήθηκε περαιτέρω ο ψυχισμός του. Δηλαδή: Στα κατοπινά στάδια της ζωής του, όχι μόνο δεν ανέπτυξε κάποια επάρκεια στην ψυχική του αυτονόμηση, με αποτέλεσμα να συναντάει σταθερά προσκόμματα σε διάφορους τομείς της ζωής -από τον επαγγελματικό, μέχρι και τον διαπροσωπικό και διαφυλικό χώρο- αλλά απεναντίας επιβαρύνθηκε μ’ ένα μολυσματικό ψυχικό υλικό, σ' αυτόν του τον πρωτογενή συσχετισμό. Το γεγονός ασφαλώς ότι πολλοί άνθρωποι απ’ αυτούς καταφέρνουν τελικά να αντεπεξέρχονται σε πλείστες ανάγκες της καθημερινότητας, τούτο οφείλεται στις πιεστικές κοινωνικές συνθήκες και άλλους παράγοντες επανορθωτικούς και αντισταθμιστικούς της προηγούμενης εξέλιξης.

Ο άνθρωπος αυτός λοιπόν πάντα αναζητάει (νευρωτικά) μία ιδανική συνθήκη, για να ζήσει μέσα της, μία “περιβάλλουσα μάνα”, μία “βολική φυγή” σ’ αυτή τη μάνα. Αν έρθει πολύ κοντά με το ερωτικό αντικείμενο, τότε η “Πραγματικότητα” των ανθρωπίνων σχέσεων αποκαλύπτεται σ’ όλο της το μεγαλείο και η…

... “Φαντασίωση” της περιβάλλουσας μάνας καταρρέει”…

Από μία άποψη, ο άνθρωπος αυτός σαμποτάρει τις σχέσεις του, με κάθε τρόπο, για να μπορεί να ζει για Πάντα μέσα στην ασυνείδητη φαντασίωσή του. Κατά δεύτερο λόγο, ποτέ δεν αισθάνεται ικανοποιημένος με κάποιον (λόγο της λειτουργίας αυτής της φαντασίωσης), νοιώθει θυμό και τιμωρεί τον άνθρωπο που δεν είναι “Ιδανικός” γι’ αυτόν. Και όχι μόνο... Σ’ όλα τούτα θα στρατολογηθεί ο “ατελέσφορος πατέρας”, που θα έρθει να επιδεινώσει, για να μην πω ν’ αποτελειώσει την προηγούμενη "αντιξοότητα"...

Κάποιες φορές τον νοιώθουμε να εκδικείται μνησίκακα και σαδιστικά και να κλωτσάει, όπως ακριβώς κάνει το πεντάχρονο, όταν η μαμά του (έξω από τη λειτουργία της παιδικής φαντασίωσής του, ως πραγματική μητέρα πια) δεν του κάνει το χατίρι. Άλλοτε να μειώνει το σύντροφό του, να τον κρίνει ακατάλληλο, να τον απορρίπτει και να τον λογοκρίνει σε κάθε του κίνηση ή κουβέντα και τέλος να τον τρομοκρατεί μη τυχόν και ξεφύγει απ’ το “καβούκι” του, αλλά και επειδή βιώνει και ο ίδιος την ύπαρξή του, ως περιορισμένη και ελλειμματική και δεν ανέχεται το αυτεξούσιο και τη διαθεσιμότητα του συντρόφου του.

Ακόμη και η ζήλια, όταν εκδηλώνεται, λειτουργεί ως προσπάθεια καθυπόταξης του συντρόφου, στο πλαίσιο των αποκλειστικά δικών του αναγκών, ώστε να τις εξυπηρετεί στην αιωνιότητα. Σαν να του λέει...

“...Θα υπάρχεις, σ’ αυτόν τον Κόσμο και για Πάντα, Μόνο για ‘Μένα. Είμαι το Μονάκριβο Παιδί σου, ο Στόχος και ο Λόγος της ύπαρξής σου...”

 ή εναλλακτικά...

“...Μην διανοηθείς να Υπάρξεις ποτέ Μακριά, ποτέ Μπροστά από ‘μένα... (Γιατί εγώ, διαλύομαι χωρίς εσένα... ή πίσω από ‘σένα...)”

 Και όταν δεν μπορεί να πειθαναγκάσει με τις ακριβώς προηγούμενες πραχτικές, συμπεριφέρεται “ψυχαναγκαστικά”. Τι σημαίνει αυτό; Πως περνάει στην αντίθετη λειτουργία, αυτή της καταθλιπτικής συμπεριφοράς εκδηλώνοντας ακόμη και ψυχοσωματικά συμπτώματα, για να εξασφαλίσει δύο πράγματα εναλλακτικά:

Το ένα είναι να βασανίζει τον σύντροφο του και να διεκδικεί για τον εαυτό του το ρόλο του “Ευαίσθητου και κατατρεγμένου Πάσχοντος”. Έτσι επιτυγχάνει επιπλέον να τον φέρνει πίσω -όταν εκείνος δείχνει (κάποτε) διάθεση φυγής ή αυτονόμησης- ώστε να εξακολουθήσει να περιστρέφεται γύρω του, ως “δορυφόρος”, αιωνίως.

 Όμως, πέρα από αυτό, η μαζοχιστική συμπεριφορά, μέσα από την καταθλιπτική και κάποιες φορές αυτοκαταστροφική διάθεση, λειτουργεί σαν “συναγερμός”, στην περίπτωση που αντιμετωπίζεται το ενδεχόμενο, η σχέση να εξελιχτεί.

Ασφαλώς αυτός ο συναγερμός κρούεται κατά τρόπο ασυνείδητο και καταλήγει στο να την υποσκάψει. Στην περίπτωση αυτή δηλαδή, ο άνθρωπος αυτός βιώνει έντονα συμπτώματα γενικευμένης θλίψης (στην οποία προσδίδει και έναν τόνο υπαρξιακής απόγνωσης) έως και σωματικούς πόνους, λαμβάνοντας εν τέλει το ρόλο και τα οφέλη του πάσχοντος ασθενούς. Όλα αυτά υποδαυλίζουν την εύρυθμη λειτουργία και την εξέλιξη της σχέσης και καθιστούν τον ψυχαναγκαστικό αυτόν άνθρωπο, ισοβίως, ένα ανήμπορο “παιδί”.

Το ποια συμπεριφορά ακριβώς θα καταλήξει ο εκάστοτε άνθρωπος να υιοθετήσει, εξαρτάται από τις συνθήκες, οι οποίες, στη διάρκεια της ανάπτυξής του, έχουν δομήσει τον ψυχισμό του, αλλά και από τους ειδικότερους τρόπους αντίδρασης και ανταπόκρισης του συντρόφου του.

Όμως εύλογα θα αναρωτηθεί κανείς : Γιατί ένας άνθρωπος ή μια γυναίκα (πιο συχνά υποθέτω) να δέχεται να υπάρχει μέσα σε μία τέτοια σχέση. Και εδώ έρχεται να μπει (περιγραφικά, όχι ντετερμινιστικά) η έννοια της “ασυμμετρίας”. Τι σημαίνει αυτό; Πως τελικά τέτοιες συμπεριφορές δεν έχουν γίνει μόνο επιτρεπτές, αλλά κυρίως...

... “Επιδιωκόμενες”...

Αυτό μπορεί να μας φαίνεται, εκ πρώτης όψης, παράξενο, αλλά προσωπικά βρίσκω την απάντηση αυτή τελείως λογική, αν σκεφτούμε πως κανένα από τα δύο μέλη του ερωτικού διπόλου δεν μπορεί να επιβάλει την παρουσία του μέσα σε αυτό. Διαθέτουμε δε κάθε ελευθερία να αποχωρήσουμε από μία κατάσταση τοξική.

Σύνηθα διαπιστώνουμε πως οι σχέσεις των γυναικών, που έχουν περιέλθει σε τέτοια αδιέξοδα, με τον άνθρωπο που είχε, στη ζωή τους, τον πατρικό γονεϊκό ρόλο, υπήρξαν αρκετά προβληματικές.

Ασφαλώς, ένα καθεστώς ενοχής και τρόμου έχει ήδη εγκαθιδρυθεί (έχω μιλήσει για το ζήτημα αυτό σε προηγούμενο άρθρο, υπό τον τίτλο “Φόβος, Τρόμος και Ενοχή”) και εν τοιαύτη περιπτώσει η μητρική συμβολή είναι αδιαφιλονίκητη και “συγκλονιστική”.

 Ένα πρώτο πράγμα λοιπόν που συναντάει κάποιος στις προβληματικές αυτές σχέσεις είναι μία “μεταβίβαση” -από τη μεριά των γυναικών- στις ερωτικές τους σχέσεις, του τρόπου, με τον οποίο “συνομιλούσαν” με τον πατέρα τους.

Κάποιοι πατεράδες λειτουργούν αποστασιοποιημένα, απόμακρα, απορριπτικά και μάλλον δεσποτικά, μέσα στο οικογενειακό πλαίσιο, θυμίζοντάς μας τον “πρωτόγονο Φροϊδικό πατέρα” (μπορούμε να ανατρέξουμε στο βιβλίο του “Τοτέμ και Ταμπού”), ο οποίος απαιτεί, όλα του τα τέκνα να βρίσκονται κάτω από την σκέπη, την κηδεμονία και την ακραιφνή υποταγή στην εξουσία του.

Κάποια κορίτσια, που για διάφορους λόγους (...) έχουν αναπτύξει μία “αντιδραστικότητα”, αδυνατούν να επικοινωνήσουν μαζί του, μέσω ενός βαθύτερου, λογικού και συναισθηματικού “λόγου”, ώστε να λάβουν την απαραίτητη υποστήριξη απ’ αυτόν και να εδραιώσουν έτσι μέσα τους μία στέρεη και συνεκτική ψυχική δομή, αλλά και μία υγιέστερη σχέση με τη μητέρα.

Αντίθετα, όχι μόνο βιώνουν (εσωτερικά) την απουσία του (πράγμα που τις καθιστά συχνά ευάλωτες σε διάφορες καταχρήσεις), ταυτόχρονα δε αναπτύσσουν μία αντιπαλότητα στη σχέση τους μαζί του. Αυτό έχει ως συνέπεια να υφίστανται την οργή του και περαιτέρω μία καθίζηση, κάτω από το τρομακτικό βάρος της αυταρχικότητάς του, να επιθυμεί δηλαδή (όπως είπαμε και προηγουμένως) τους πάντες και τα πάντα να πράττουν και να λειτουργούν, κάτω από τον απόλυτο έλεγχό του.

Αυτός λοιπόν ο τρόπος συσχετισμού με τον πατέρα, μεταφέρεται στις διαφυλικές σχέσεις, ώστε να αναζητούνται τα αντίστοιχα ερωτικά αντικείμενα, τα οποία θα επαναλάβουν το σχετικό ρόλο. Ισχυρά ερωτικά αντικείμενα, έναντι ανίσχυρου υποκειμένου.

Η “αέναη επαναληπτικότητα” της ατελέσφορης συναλλαγής και ανταλλαγής πυρών με τον πατέρα, με τη σχετική (μεταξύ τους) απόσταση επιδιώκεται πλέον, κατά τρόπο “καταναγκαστικό” και στις διάφορες πλευρές της ερωτικής ζωής. Κατά κάποιον τρόπο, το άτομο αυτό επιζητά να παραμένει σε ουσιαστική ψυχική απόσταση από τον ερωτικό σύντροφο. Γι’ αυτό και έλκεται από τους δήθεν “ισχυρούς”, οι οποίοι γεμίζουν υποκαταστασιακά, στον ψυχικό χώρο, μία εσωτερική έλλειψη αναπαριστώντας δε και μία ρηχή φαντασίωση. Και επιζητά τον περιστασιακό “βασανισμό” -και ανάλογα των γεγονότων- από αυτόν. Και ανταλλάσσοντας πυρά, καθ’ εξακολούθηση, επικοινωνεί μαζί του και διαχειρίζεται τα, μεταξύ αυτών, “σημαίνοντα” της ζωής τους.

Εδώ τίθεται ένα γιατί:

Διότι δεν υφίσταται μέσα του άλλη εικόνα, δεν υπάρχει άλλος τρόπος, δεν νοείται άλλη κατανόηση πραγμάτων και άλλη σύλληψη “χαράς” για τη ζωή... Και έτσι ο πόνος γίνεται εθισμός... και όχι μόνο.... αλλά και εκφόρτιση όλου αυτού του ενεργούντος ψυχικού υλικού, που έχει, με τα χρόνια, συσσωρευτεί στην ψυχή. Αλλά η επιδίωξη του πόνου επικοινωνεί και κάτι άλλο ακόμη… πιθανά και πιο σημαντικό...
 
“...Το ασυνείδητο προμηθεϊκό “Αίτημα”, για απαλλαγή από το μαρτύριο και την εσωτερική συμφορά, που απευθύνεται δυστυχώς και ατελέσφορα, κάθε φορά και κατ’ επανάληψη, στον εκάστοτε εραστή, που πάσχει όμως και ο ίδιος (κατά τα προλεχθέντα) από τα δικά του τα δεινά... Σαν ν' αποζητιέται η σωτηρία από το μαρτύριο, από έναν σύντροφο, λυτρωτή, που θ' ανταποκριθεί σθεναρά στο αίτημα ”
 …και ακριβώς εκεί έρχεται ο ψυχαναλυτής, πάνω στον οποίο θα καθρεφτιστεί το αίτημα και ανάλογα με τη μαεστρία του, θα ανοιγούν οι δρόμοι της λύτρωσης, για την ψυχή…

Τούτη λοιπόν η στείρα επαναληπτικότητα, που εξυπηρετείται από την μηχανιστική και “απυρόβλητη” (δια τούτο και ακαταμάχητη) προβλεψιμότητα και αδράνεια των πραγμάτων, εμπεριέχει μέσα της και αυτή επίσης (όπως και παραπάνω) μία εθιστική και ναρκισσιστική “φυγή” από το “πραγματικό”, καθόσον το άτομο μαθαίνει να συγκροτεί την αυτοαξία, την ταυτότητα και τον αυτοπροσδιορισμό του, στο πλαίσιο της συμπλοκής και της ανταλλαγής εξουσίας, με τον όποιο εμπλεκόμενο. Σαν μία μονοσήμαντη αυτοερωτική μανία, του τύπου “φορτίζω - εκφορτίζω” στο διηνεκές :

Κατ’ αυτόν τον τρόπο συνεπώς, το ερωτικό αντικείμενο καταλήγει να βιώνεται ως επιθυμητό, μόνο όταν φέρει, απέναντι στο υποκείμενο την “επίφαση” του “ισχυρού”, την οποία συνεπάγεται η αρνητικότητα, ο “σαδισμός” και η συναισθηματική και επικοινωνιακή αποστασιοποίηση του από την (τον) ενδιαφερομένη(ο). Τούτο γίνεται, συνακόλουθα, το πλαίσιο μέσα στο οποίο το υποκείμενο “υποστασιοποιείται”, ενώ ταυτόχρονα οδηγεί σε ανικανότητα να “συνομιλήσει ερωτικά” με όποιον υποψήφιο εραστή, ο οποίος λειτουργεί έξω από το βασανιστικό αυτό πλαίσιο της κατ’ επίφαση αρρενωπότητας και της ατέρμονης ανταλλαγής “εχθρότητας” και πυρών.

“Εραστές” που είναι ευγενικοί, τρυφεροί, χωρίς υπερβολές, εξιδανικεύσεις, ακραίες εξάρσεις και συναισθήματα, θεωρούνται μαλθακοί και μη ελκυστικοί, αν όχι και απωθητικοί. Περαιτέρω, η επικοινωνία μαζί τους καθίσταται δυσχερέστατη, έως αδύνατη, καθόσον οι γυναίκες που έχουν περιέλθει σε τέτοια αδιέξοδα, όχι μόνο δρουν απορριπτικά, αλλά ταυτόχρονα δεν γνωρίζουν πως να συναλλάσσονται και τελικά να χτίζουν, σιγά σιγά, βαθύτερες ψυχονοητικά σχέσεις, μέσα σε πλαίσια υγιή και πραγματιστικά, ενώ αντίθετα αναζητούν τον “ιδανικό έρωτα” με “ρωμαλέους” και γεμάτους “πάθος” εραστές.

Αυτό που θα ήθελα τέλος να σημειώσω είναι πως είναι δυνατόν να έχουμε πολλοί άνθρωποι τέτοιες εμπειρίες, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, όμως αντεπεξερχόμαστε σταδιακά, προσθέτοντας στην αυτεπίγνωση και την ενημερότητα για τον εαυτό μας. Και αυτό είναι πραγματικά θαυμάσιο πράγμα, καθώς ανακηρύσσει τη δυναμικότητα της ύπαρξης, εξίσου και τη “Δυνατότητα” μας να “Αναπρογραμματίζουμε” τον εαυτό μας -ξεπερνώντας τον ιστορικό ντετερμινισμό της ζωής μας- και να την ορίζουμε σύμφωνα με την Ελεύθερη Επιλογή και Βούλησή Μας.

Πάντα δε, θα υποστηρίζω πως το να επιθυμούμε να λειτουργούμε σε πλαίσια ιδανικά, είναι φιλοσοφικώς ανυπόστατο και ασφαλώς Ευτυχία, που δεν συμβαίνει, καθώς ο δυναμισμός της ζωής και επομένως η δυνατότητα αλλαγής εξασφαλίζει ένα είδος αθανασίας για μας, εξίσου και την αδιάπαυστη λειτουργία του κόσμου.

Το τι είναι δε, “καλό” και τι “κακό” εξαρτάται από το τι θέλουμε και τι αποζητούμε, για τη μοίρα μας, από τη ζωή μας και δεν συνιστά μία εγγενή ιδιότητα ή μία “εσωτερική ηθική λειτουργία” των πραγμάτων. Γι’ αυτό λοιπόν δεν θα πρέπει να μας ανησυχεί ή να μας πτοεί το γεγονός πως παροδικά υποπίπτουμε σε τέλματα, αδιέξοδα ή άλλα δεινά.

Στο βαθμό που “ανακαλύπτουμε” και δομούμε το θάρρος να κοιτάξουμε βαθιά και αγέρωχα, μέσα στα εσώτερά μας και ν’ αποτινάξουμε κάποια ναρκισσιστικά μας μοτίβα και αρχικά να τα ελέγξουμε, θέτοντας ένα περισσότερο μακρόπνοο όραμα, για χάρη του Εαυτού Μας, τότε θα επιτυγχάνουμε πάντα την ψυχική μας ανέλιξη και μία ακόμη κατάκτηση στο απειρόκαλο και ασύνορο πεδίο μιας “ειδικής ευτυχίας”.

 Όπως λέει δε και ο Κώστας Βάρναλης, ο ποιητής της εργατιάς (ας κάνουμε εδώ μία αναγωγή), στο ποίημα του “Η Καμπάνα”, από την ποιητική του σύνθεση “Σκλάβοι Πολιορκημένοι”:

Φτωχέ, σου μάραναν
κόποι και πόνοι
τη θέληση άβουλη
πιωμένη αφιόνι!
Αν είναι ο λάκκος σου
πολύ βαθής,
χρέος με τα χέρια σου
να σηκωθείς!

Την αγάπη μου ! J

© 2014 Ελένη Κανακάκη (ΦΠΨ Ψ')

Παρασκευή 25 Απριλίου 2014

ΟΤΑΝ ΑΓΑΠΗΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΚΟΛΑΣΜΕΝΟΥΣ... Θ’ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΘΕΙΣ ΑΠ’ ΤΑ ΔΕΣΜΑ ΣΟΥ

 (...Η Ιστορία)
Φαίνεται πως στον τόπο μας τουλάχιστον, εδώ και μάλλον αρκετές δεκαετίες, η καθημερινή γλώσσα αντικατοπτρίζει μίαν αντίληψη και μία υποδηλούμενη ψυχική θέση, οι οποίες αντιπροσωπεύουν ένα είδος κατολίσθησης της εσωτερικής ποιότητας. Θα πει βέβαια κανείς : «Τούτο συνιστά μία καινοφανή εξέλιξη ή μήπως αυτή η έκπτωση της εσωτερικής ποιότητας -η οποία σήμερα αντικατοπτρίζεται περισσότερο απ’ ότι στο παρελθόν στον καθημερινό μας λόγο- επήλθε προοδευτικά, στην πάροδο πολύ περισσότερων δεκαετιών, ενώ έως τώρα απλά υποκρύπτονταν κάτω από τα υποκριτικά ενδύματα της καλλιέπειας και της ωραιολογίας; Διόλου απίθανο.
Η δυνατότητά μου να εξετάσω την όποια πιθανή ιστορική διάσταση του πράγματος είναι τελείως περιορισμένη, παρόλα αυτά κάποιες πρώτες σκέψεις δεν είναι καθόλου απαγορευμένες. Είμαι της γνώμης πως η διακοπή της ιστορικής συνέχειας, που προκαλείται από τη βίαιη προσάρτηση ενός κράτους και μάλιστα ενός σημαντικού ιστορικού τόπου σε ετέρες δυνάμεις, η πολιτιστική κατοχή και η βίαιη υπαγωγή του στο πολιτισμικό πλαίσιο, τους θεσμούς και την κουλτούρα του καταχτητή και τέλος ή ίδια η ιμπεριαλιστική και βίαιη συμπεριφορά, την οποία υφίσταται ο καταχτημένος, καθώς επίσης και οι προσπάθειες του ν’ αντεπεξέλθει περαιτέρω στους όρους που επιβάλει ο καταχτητής, ίσως όλα τούτα λοιπόν μας παρέχουν επιγραμματικά, έστω «κάτι», από την ιστορική πλευρά και συνιστώσα του όλου θέματος.
Στο πλαίσιο της ακριβώς πιο πάνω θεώρησης, γύρω από το ζήτημα της κατοχής και της ιμπεριαλιστικής πραχτικής, πρέπει να θέσουμε και το ζήτημα της παγκοσμιοποίησης, όποιας μορφής. Η έννοια αυτή καθώς έχει διαστραφεί ως προς το περιεχόμενο, που θα ήταν σκόπιμο να της αναλογεί, περιγράφει τελικά την υπαγωγή των ελεύθερων εθνών στην κηδεμονία και ακόμη παραπάνω, τη δεσποτεία ισχυρών οικονομικά και στρατιωτικά κρατών. Η παγκοσμιοποίηση λοιπόν αφενός εξυπηρετείται από τις καθαρά στρατιωτικές ιμπεριαλιστικές τακτικές, ταυτόχρονα δε αμβλύνει τους ιστορικούς και πολιτισμούς δεσμούς εσωτερικής συνοχής ενός τόπου προετοιμάζοντας, στο πλαίσιο της ευαλωτότητάς του, την κατάχτησή του από τον ισχυρό.
Η «Ελλάδα» τώρα, στη μακραίωνη ιστορική πορεία της, πέρασε εναλλαχτικά στα χέρια περισσότερων καταχτητών, για τουλάχιστον έξι αιώνες (αν δεν υπολογίσουμε τα προηγούμενα), χωρίς επιπλέον να έχει δημιουργηθεί καμία πραγματική προϋπόθεση ανάκαμψης μετά την περίοδο αυτή. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία (απ’ όσο θυμάμαι) χαρακτηρίζονταν από ένα δαιδαλώδες γραφειοκρατικό σύστημα και σύστημα ιδιοκτησίας και από μία βάρβαρη και ληστρική συμπεριφορά, ως προς την επιβολή φόρων, ώστε έγινε ανάγκη και αξία των καταχτημένων, αφενός να περιέρχονται στην προστασία ελλήνων ηγετών που διαπραγματεύονταν και διαβουλεύονταν με τους Τούρκους άρχοντες και αφετέρου να τους εξαπατούν, με σκοπό να αποφύγουν, όσο περισσότερο γίνεται, τις δυσβάσταχτες φορολογικές επιβαρύνσεις.
Με μία πρόχειρη ματιά, αυτό που κάπως φτάνει στα μάτια μας είναι πως στον ιστορικό μας τόπο, η ανάπτυξη αξιών ρουσφετολογίας, πατρωνίας, χρηματισμού, νεποτισμού και φοροδιαφυγής συνταιριάζει και συμπορεύεται με την εκκόλαψη αισθημάτων ευαλωτότητας και καταρράκωσης της εθνικής υπερηφάνειας και της ατομικής αξίας, οι οποίες λογικά θα είχαν ήδη δεχτεί ισχυρά πλήγματα μετά την πρώτη πτώση της πόλης (το 1204μχ) από τους Φράγκους. Από τη μια λοιπόν έχουμε τη βία του καταχτητή και την ασφυκτική ομηρία κάτω από τη βάναυση και αιμοδιψή σπάθη του και από τη άλλη την επιδείνωση (ίσως;), έως και την αλλοτρίωση της συμπεριφοράς του υποταγμένου για την αναζήτηση διεξόδων και εναλλακτικών επιβίωσης.
Στην επιστήμη της ψυχολογίας, μία συμπεριφορά που έχει τεθεί στους ειδικούς ψυχικής υγείας προς μελέτη, είναι εκείνη «της ταύτισης του θύματος με το θύτη» και η οποία, στον ευρύτερο χώρο της ψυχολογίας, τιτλοφορείται ως «σύνδρομο της Στοκχόλμης». Η κεντρική ιδέα προς επεξεργασία είναι πως άνθρωποι, που έχουν υποστεί ομηρία και συστηματική βία από απαγωγείς, συνδέονται συναισθηματικά με τους «βιαστές» τους και περαιτέρω ταυτίζονται αξιακά διαμορφώνοντας δε και ακραιφνή ερωτικά συναισθήματα γι’ αυτούς, προκειμένου να επιβιώσουν ψυχικά και σωματικά.
Βάση του ακριβώς παραπάνω, αποσκοπούμε όχι ασφαλώς στο να παρέχουμε μία μονοδιάστατη ερμηνεία της εξέλιξης της ελληνικής ιστορίας, της ποιότητας και της κουλτούρας της, αλλά να αποκτήσουμε κάποια έστω εικόνα, για μία, από το σύνολο των δυνατών οπτικών, γύρω από ένα πολυσύνθετο και πολυπαραγοντικό ζήτημα, σαν αυτό. 
(...Η γλώσσα)
Η γλώσσα είναι ένα ζωντανό, δυναμικό και συλλογικό ον και ως εκ τούτου αντικατοπτρίζει, στη γλωσσική της χρήση και τα σημαινόμενά της, τα βιωματικά και γνωστικά μας δεδομένα, στη διαχρονική τους πορεία, αλλά και στην έκαστη συγχρονική τους έκφανση. Ως εκ τούτου, αντανακλά την εσωτερική μας ποιότητα και προφανώς την ποιότητα της ζωής μας, ως άτομα και ως λαός.
Έχω την αίσθηση πως με την πάροδο του χρόνου, η «γλωσσική χρήση» περισσότερο, παρά η ίδια η γλώσσα αντανακλά μία σταδιακή έκπτωση στη σκέψη, το συναίσθημα και τη συμπεριφορά των ελλήνων των τελευταίων δεκαετιών. Η καθημερινή γλώσσα, με το συγκείμενο και τα εξωγλωσσικά συμφραζόμενα εξακολουθεί να απόλλυται τα ενδύματα της ευπρέπειας, που δεν αντικατοπτρίζουν υποχρεωτικά μία ψευδεπίγραφη ευγένεια, αλλά συνηγορούν στη δημιουργία και τη διασφάλιση των λειτουργικών σχέσεων των ανθρώπων και των συναισθημάτων που γεννώνται και διακινούνται μέσα σ’ ένα κανάλι επικοινωνίας. Και όλα αυτά μπορεί κανείς να τα διαπιστώσει από τον τρόπο που χαιρετάμε και αν χαιρετάμε τον συνάνθρωπο ή τον φίλο, από τον τρόπο που στεκόμαστε στην ουρά, από το πως επιλύουμε ένα πρόβλημα, έναν λεκτικό διαξιφισμό ή διαφωνία ή από τον τρόπο που διαχειριζόμαστε μία συμπλοκή, όταν παραβιάζεται ο κώδικας οδικής κυκλοφορίας.
Αν αποφασίσει να κάνει κάποιος μία πραγματικά εξεταστική βόλτα στα κανάλια της τηλεόρασης, είναι πολύ πιθανό να νιώσει πως πλατσουρίζει σε βοθρόλακκο. Από τις εκπομπές της πρωινής και μεσημεριανής ζώνης, μέχρι τις «χιουμοριστικές» σειρές και αδιαμφισβήτητα τις ειδήσεις. Οι προσβολές μεταξύ των ομιλητών στα τηλεοπτικά παράθυρα, η «κοινωνική κριτική» για την εμφάνιση και ενδυμασία των δημοφιλών προσώπων, οι φωνές, οι προβαλλόμενες βιαιότητες παντοειδούς τύπου, η καμουφλαρισμένη ή απροκάλυπτη σεξιστική προπαγάνδα, η απουσία διακριτικότητας, ευγένειας και κριτικής σκέψης σε ό,τι ξεστομίζεται, διαμορφώνουν το κλίμα της συμπεριφοράς και το πλαίσιο αναφοράς του πολίτη, που φέρει, ακόμη και διαγενεακά (σύμφωνα με τα παραπάνω ρηθέντα), μέσα του, μία απαξιωτική αυτοεικόνα. Όμως το κλίμα αυτό δεν διδάσκει απλά τους πολίτες να συμπεριφέρονται αγενώς και μειωτικά για τους εαυτούς τους, αλλά προσφέρει δε και το δοχείο της ψυχικής εκτόνωσης, που αργότερα θα μπει στην υπηρεσία της εκπαίδευσης, ώστε ο φαύλος κύκλος να συνεχιστεί.
Η καθημερινή γλώσσα φέρνει στο φως, αλλά και αναπαράγει άδηλα στοιχεία ρατσισμού. Καθώς βέβαια διαθέτει δημιουργική συνεισφορά στο πλαίσιο της ανθρώπινης συμπεριφοράς και κουλτούρας, επαναπραγματεύεται και δίδει νέα οντότητα στο προϋπάρχον ψυχικό υλικό. Ο προσβλητικός, ο ειρωνικός, ο δηκτικός, ο επιθετικός λόγος είναι παράλληλα ρατσιστικός λόγος, καθόσον λογοκρίνει την ανθρώπινη έκφραση και υφαρπάζει ή αποπειράται να υπεξαιρέσει, από την επικοινωνία, το δικαίωμα του άλλου να εκφραστεί, κατά το δοκούν, διακόπτοντας έτσι την εξέλιξη μιας κίνησης και μιας ροής. Μία τέτοια κλοπή συνιστά πράξη ρατσισμού, αφού παραβιάζει ένα από τα θεμελιώδη δικαιώματα του ανθρώπου, ακόμη και κατά τρόπο αδιάγνωστο.
(...Ο Πολιτικός)
Οι πολιτικές συμπεριφορές δεν βλέπω να είναι καθόλου τυχαίες. Οι άνθρωποι, στην προσπάθεια ν’ αμυνθούμε και να επιβιώσουμε από την κακομεταχείριση των αφεντάδων μας, καταλήγουμε να τους αγαπούμε. Το κομμάτι της ταυτότητας που απεμπολείται και πετιέται βάναυσα στα σαρκοβόρα, σαν ένα κομμάτι κρέας, αφήνει έναν κατεστραμμένο και κενό χώρο, που θα ρουφάει πάντα τα υποκατάστατα της επούλωσής του. Έτσι, από τη μία έχουμε την ταύτιση με τα ισχυρά πρόσωπα, που φέρουν τα ενθύμια της απωλείας και από την άλλη την αέναη και άλογη επανάληψη του τραύματος της θυματοποίησης (η οποία υποστηρίζεται από το εσωτερικό, ψυχικό καθεστώς του σαδομαζοχισμού), μέχρι ο θάνατος να μας σταματήσει. Όταν πέσει κάποιος μέσα στον λάκκο της αέναης επανάληψης του τραύματος, οι ναρκισσιστικές δυνάμεις που αναπτύσσονται καθιστούν αδύνατη τη θέαση οποιουδήποτε κόσμου, έξω από αυτόν.
Τούτο πιθανά μας φέρνει στο νου το μύθο του σπηλαίου του Πλάτωνα. Η αέναη επανάληψη του τραύματος εγκλωβίζει τη ματιά και την πράξη των ανθρώπων στο χώρο που περιφράζεται και δομείται από τους όρους «της κυριαρχίας του ισχυρού και της υποταγής του αδυνάμου». Αυτοί οι δύο μαθαίνουν να ζουν εκεί μέσα και ο ένας έχει ανάγκη τη λειτουργία του άλλου για να υπάρξει..., σε μία αγάπη νοσηρή που διακινεί ολόκληρα, τσιμεντένια κομμάτια εξουσίας ανάμεσα στους δύο δεσμώτες... «για να πράξω αυτό που μου ζητάς, θα πρέπει και ‘συ να κάνεις για ‘μένα αυτό που απαιτώ...». Σύνηθα, τέτοιες είναι οι σχέσεις με τα στενά πρόσωπα της ζωής μας και αυτές είναι οι σχέσεις των πολιτών τους πολιτικούς τους. Έτσι διαμορφώνεται ένα κλειστό κύκλωμα αμεταβόλιστης μεταφοράς ψυχικού υλικού και εξουσίας που συντηρεί το τραύμα και την ψευδαίσθηση της επιλογής και της ελευθερίας, στη ζωή, η οποία ψευδαίσθηση τροφοδοτείται από τους διάφορους μηχανισμούς προπαγάνδας, άμυνας, αλλά και οικονομικούς μηχανισμούς, που εφευρίσκονται για τη διατήρηση του συστήματος αυτού.
Ο λόγος των πολιτικών έχει πέραση, διότι οι ψηφοφόροι τους λαμβάνουν κάτι από αυτούς. Έτσι οι πολιτικοί είναι υποχρεωμένοι, από τη μια να ομιλούν τη γλώσσα των ψηφοφόρων τους και από την άλλη να συνδράμουν στην έκπτωση αυτής της γλώσσας. Γιατί; Διότι στην πρώτη περίπτωση καθιστούν τους εαυτούς τους προσλήψιμους, από τους πολίτες και συνεπώς διευκολύνουν τους μηχανισμούς της ταύτισης, μέσω της οποίας οι ψηφοφόροι θα νιώσουν τον εαυτό του στη θέση του ισχυρού (πολιτικού) και θα λάβουν «κάτι» από την αίγλη, το κύρος και την εξουσία του, ό,τι δηλαδή τους λείπει. Ο ψηφοφόρος, που θα ταυτιστεί με τον πολιτικό, θα τον ψηφίσει κιόλας. Από την άλλη θα καθοδηγήσουν αυτή την γλώσσα στο να προσεγγίσει όσο περισσότερο τον απόπατο. Ο άλογος «Λόγος» είναι χειραγωγούμενος Λόγος καθώς δεν διαθέτει εσωτερικές αντιστάσεις και θέσεις, παρά μόνο ένα άμορφο συναίσθημα, οπότε η εξαρτησιακή σχέση αναβαθμίζεται. Ο άλογος Λόγος αναζητάει ταυτότητα έξω από τον εαυτό. Ο άλογος Λόγος είναι από τη φύση του ή αν θέλετε μετατρέπεται αυτομάτως και απαρεγκλίτως σε ρατσιστικό λόγο, αφού ερείδεται πάνω στο αυτομίσος, που θα προκαλέσει το μίσος εναντίον του άλλου, πράγμα το οποίο συνιστά τη φιλοσοφία και το μέσο της κατοχύρωσης της εξουσίας των άδικων πολιτικών συστημάτων. Τα άδικα πολιτικά συστήματα είναι ρατσιστικά συστήματα, αφού καταστρατηγούν τα δικαιώματα των πολιτών. Ο άλογος Λόγος του μαζοχιζόμενου (αλλά ταυτόχρονα και σαδιστή, ανατρέξτε σε προηγούμενα κείμενά μου για τα ζητήματα του σαδομαζοχισμού), αποζητάει τη διατήρηση του τραύματος, για τη διαφυγή από την ευθύνη της ελευθερίας της πράξης και της σκέψης, η οποία (διαφυγή) εγείρει περαιτέρω την ενοχή, που θα ενισχύσει (σ’ ένα φαύλο κύκλο) την ανάγκη διατήρησης του συστήματος.
«Οι πολίτες και οι πολιτικοί παράγονται ο ένας μέσα από τον άλλον..., για να διατηρήσουν και οι δύο το σύστημα, που περιγράφεται στον Πλατωνικό μύθο του σπηλαιου...»
(...Ο Πολίτης)
Ο πολίτης δεν επιλέγει μόνο αυτόν με τον οποίον θα ταυτιστεί, αλλά και εκείνον από τον οποίο θα αποταυτιστεί. Κάθε πολιτικός λοιπόν είναι εν δυνάμει μισητός για δύο λόγους, πέραν τούτων που αναγνωρίζει η ίδια η πραγματικότητα (αν και εδώ μπορούμε να ισχυριστούμε πολλά γύρω από τη διαφορά μεταξύ μίσους και άμυνας εναντίον ενός εχθρού). Είτε επειδή γίνεται αντιληπτός ως φορέας ιδιοτήτων, που ο ψηφοφόρος απεχθάνεται στον ίδιο του τον εαυτό, είτε επειδή απολαμβάνει, άλλοτε κυρίως θεωρητικά και άλλοτε πραχτικά (ή και τα δύο), προνομίων που ο ψηφοφόρος θα ήθελε να καρπωθεί για τον εαυτό του. Στο παρελθόν έχω μιλήσει για δύο ειδών μίση. Εκείνο που απευθύνει το άτομο ενάντια στον ίδιο του τον εαυτό, ως αξιομίσητο και βδελυρό ον, και εκείνο που απευθύνει ενάντια στον θύτη, ο οποίος βασανίζει το θύμα και με τον οποίο κατοπινά θα ταυτιστεί.
Κανονικά λοιπόν θα έπρεπε να παραμένουμε αδιάφοροι, όταν διεκτραγωδείται  μπροστά στα μάτια μας το συναίσθημα της αηδίας, που κάποιοι άνθρωποι εκδηλώνουν για συγκεκριμένους πολιτικούς, ή το μένος που βιώνουν, κυρίως όταν αποκαλύπτονται οι απάτες, οι σπατάλες και ο άσωτος βίος τους, από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, αποκαλύψεις δε, που τις περισσότερες φορές, μπαίνουν και αυτές στην υπηρεσία του πολιτικού συστήματος.
Θα μπορούσε κάλλιστα ν’ απαντήσει κανείς: «Mα καλά δεν το γνώριζες πως μια συνηθισμένη, για να μην πω και λίγο ειρωνικά, στοιχειώδης ιδιότητα των πολιτικών ή τουλάχιστον των σύγχρονων ελλήνων πολιτικών είναι η διαφθορά τους; Είσαι βέβαιος πως όλον αυτόν τον καιρό δεν στρουθοκαμήλιζες ή δεν κώφευες βολικά; Και γιατί επαναστατείς τόσο ενάντια στο συγκεκριμένο πρόσωπο; Μήπως γιατί αυτός αποκαλύφτηκε, στην τρέχουσα συγκυρία, οπότε γίνεται ευάλωτος στην ανάγκη σου για αναίμακτη (για χάρη δική σου) κριτική, την ώρα που οι υπόλοιποι καλά κρατούν ακόμη, καρπωνόμενοι άλλοτε της ανώδυνης καταγγελτικότητας και εναλλακτικά των χειροκροτημάτων σου; ...σ’ ένα ατελείωτο ερωτικό φλερτ μεταξύ του ποντικού και της γάτας;».
Εγώ προσωπικά υποστηρίζω πως ακόμη και τούτη η στάση μπορεί ωραιότατα να πολιτογραφηθεί μέσα στο χώρο της ρατσιστικής συμπεριφοράς, αφού ο στόχος που εξυπηρετείται δεν έχει καμία σχέση με την ανάδειξη της πραγματικής ουσίας των ανθρωπίνων προβλημάτων και την πρόληψη και αντιμετώπισης της αδικίας. Αλλά αυτό που πραγματικά επιχειρείται, μέσω της υιοθέτησης του «τρόπου» και του «λόγου» του καταχραστή, έγκειται στην υφαρπαγή του ρόλου του και στη διαιώνιση του καθεστώτος της αδικίας, με τη μεταφορά της εξουσίας στα αντίπαλα χέρια.
Και αποτελεί άποψή μου πως η ιδεολογία του μεγαλοϊδεατισμού ουδέποτε εγκαταλείφθηκε ουσιαστικά ή εξοβελίστηκε από την νοοτροπία και τα αιτήματα των ελλήνων πολιτών. Μόνο μπουκώθηκε, κατασιγάστηκε, υποκαταστάθηκε και εξυπηρετήθηκε από την εξαγορά, μέσω του κίβδηλου νομίσματος των εξωτερικών δανείων. Κίβδηλου ασφαλώς, γιατί η εξουσία είναι «Μία» και δεν διαγουμίζει τα υπάρχοντά της. Και έρχεται η ώρα που αναρωτιέσαι... «Σε τι διαφέρει ο γερμανικός μεγαλοϊδεατισμός, από τον ελληνικό;» Με μια πρόχειρη ματιά θα έλεγε κανείς... μόνο «στο γεγονός πως λόγω ιστορικών συγκυριών, ανήκει στην αντίπερα όχθη του σαδομαζοχιστικού σχήματος...».
(...Η Ύπαρξη)
 Οι όποιες ιστορικές, πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές, ακόμη και γεωγραφικές συνιστώσες ενός προβλήματος χαρτογραφούν το κοινωνικό ζήτημα, που κάθε φορά εξετάζεται, αποδίδοντας μία εικόνα πληρέστερη και κάνοντας μάλλον αντιληπτή την αμφιδρομικότητα και την αναδραστικότητα των μεταβλητών στο χώρο των κοινωνικών και των ανθρωπιστικών επιστημών.
Στο πλαίσιο της θετικής προκατάληψης που διαθέτω, απέναντι στο χώρο της ψυχολογίας, έχω διαμορφώσει και την άποψη πως όλοι οι παραπάνω περιγραφέντες παράγοντες συντελούν μεν στη διαμόρφωση του κόσμου γύρω μας και των κοινωνιών μας, όμως η πεποίθηση πως ο άνθρωπος απλά διαντιδρά, σε ό,τι έξω από αυτόν γίνεται, συνιστά συμπεριφοριστικού τύπου θεώρηση, που ασφαλώς ελάχιστα με αφορά.
Θα προτιμούσα την εκδοχή του σφάλματος. Βεβαίως στη φύση δεν υφίστανται σφάλματα, παρά περισσότερο ή λιγότερο μακρόβια συστήματα, όμως στις ανθρώπινες κοινωνίες υφίστανται, όταν δεν εξαντλούνται τα δυναμικά όρια που τίθενται από τη φύση των πραγμάτων.
Τι θα πει λοιπόν «σφάλμα»; Σφάλμα σημαίνει πως στην ανταλλαγή υλικού μεταξύ του ανθρώπου και του περιβάλλοντός του, ο άνθρωπος υφίσταται πλήγματα που δεν μπορεί να επεξεργαστεί, με επάρκεια, λόγω της απουσίας της απαραίτητης νοητικής ή συναισθηματικής σκευής, που θα δομήσουν την εμπειρία και η οποία είναι ασφαλώς απαραίτητη για τη διαχείριση περισσότερο ισχυρών πληγμάτων. Ένας δεύτερος λόγος που δυσχεραίνει μία επεξεργασία και έναν λειτουργικό χειρισμό τον πληγμάτων συνίσταται στη χρήση παρωχημένων χειρισμών, οι οποίοι προκύπτουν από την εξελικτική διασύνδεση του ανθρώπου με την υπόλοιπη πανίδα.
Ανάμεσα στα διάφορα πλαίσια που διαμορφώνονται, από τους όρους, οι οποίοι διέπουν τις σχέσεις του ανθρώπου με τον κόσμο του, ένα είναι και το παραπάνω. Φανταστείτε ένα μικρό παιδί, που αρπάζει μία σφαλιάρα από οπουδήποτε, ασφαλώς και πάντα για μιαν αιτία κατανοητή ή μη. Η αδυναμία του μικρού αυτού παιδιού να επεξεργαστεί αυτό το συμβάν, να το κατανοήσει, να το νοηματοδοτήσει και έπειτα να το εποπτεύσει και να το ελέγξει, καθώς και η ενστικτώδης αντίδραση με την οποία η φύση το έχει προικίσει, για να εξυπηρετήσει την επιβίωσή του, είναι πολύ πιθανό (και ανάλογα με την ένταση της απειλής) να δημιουργήσουν δύο ειδών αποκρίσεις σ’ αυτό το παιδί. Η πρώτη είναι ψυχονοητικού τύπου και συνεπάγεται το αίσθημα της ευαλωτότητας στα «πυρά» και έτσι να επισυμβεί ένας παθολογικός διαχωρισμός του παιδιού με τον κόσμο και να προκληθεί ένα πρώτο συναίσθημα μειονεξίας. Η δεύτερη είναι κιναισθητικού τύπου, έτσι ώστε μία παρόμοια και ίσως ισχυρότερη απάντηση σ’ ένα τέτοιο ερέθισμα εκτοξεύεται αντανακλαστικά, καθώς εγείρεται η αμυντική λειτουργία του οργανισμού.
Η πολυπλοκότητα ενός οργανισμού και η ικανότητά του να υπερτερεί έναντι άλλων ειδών δεν εξασφαλίζει ταυτόχρονα και την υπεροχή έναντι όλων των γύρω πλασμάτων, αφού εν τοιαύτη περιπτώσει, πρέπει να εξασφαλιστεί η επιβίωση των όντων μέσα στο ίδιο είδος, τα οποία διαθέτουν όλα, λίγο πολύ, παρόμοιες ιδιότητες και ασφαλώς συνιστούν κόσμο για το καθένα από τα μέλη του είδους αυτού.
Η συσσώρευση πληγμάτων διαφόρων εντάσεων, για τα οποία κάποιος δεν είναι προετοιμασμένος και δεν διαθέτει ασφαλώς τη σχετική εμπειρία, μπορούν να οδηγήσουν σε ατελέσφορη συμπεριφορά, σύστοιχη και του βιολογικού δυναμικού του καθενός. Υπάρχουν άνθρωποι, οι οποίοι νευρολογικά είναι περισσότερο ανθεκτικοί και άλλοι λιγότερο. Εδώ λοιπόν δημιουργείται το σφάλμα και από τούδε και στο εξής δύναται να εξαπλωθεί και να μεταλλαχτεί σε όλον τον πληθυσμό με πλείστους τρόπους ψυχολογικούς και άλλους, κοινωνικοπολιτικής υφής, έως και να μετεξελιχθεί στους σύγχρονους «οικονομικούς καρκίνους», που με βιαιότητα  βλέπουμε να δρουν, στις μέρες μας.
Η πολιτιστική υποβάθμιση κατόπιν, η χειραγώγηση και η προπαγάνδα εκπηγάζουν και προκαλούνται από την ψυχολογία του νοσούντα, για να τη μεταδώσουν σε όσους, μετά από αυτούς, θα έρθουν στη ζωή ή για να επεκτείνουν τη νόσο τους, σε εκείνους που έχουν ήδη σημαντικά πληγεί και των οποίων οι ψυχονοητικές άμυνες είναι αμβλυμμένες έως και ευεπίφορες στο άνοιγμα των πυλών, για την έλευση του κακού μέσα στον οργανισμό.
Ο άνθρωπος δεν είναι φύσει κακός, όχι επειδή εγώ αρέσκομαι να υποστηρίζω κάποια ρομαντική άποψη για την ανθρώπινη φύση, αλλά επειδή κάτι τέτοιο, δεν βλέπω να στέκει φιλοσοφικά. Ο άνθρωπος γεννιέται με την ανάγκη να επιβιώσει. Η επιβίωσή του, καθώς είναι ολότελα ανήμπορος, εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο θα συσχετιστεί με το περιβάλλον του. Η έκφραση της υποτιθέμενης κακίας ή καταστροφικότητας αντίκειται στρατηγικά και αυταπόδεικτα στο εσωτερικό αίτημα της επιβίωσης. Ο άνθρωπος είναι κοινωνικός, ακόμη και από τη βρεφική του ηλικία και αυτό που προσπαθεί να κάνει είναι να επικοινωνήσει τις ανάγκες του και να συνδεθεί με ό,τι υπάρχει γύρω του, προκειμένου να αντεπεξέλθει, ν’ αναπτυχθεί, να ικανοποιηθεί και να ευτυχήσει.
Πέραν του παραπάνω, στο σύμπαν δεν υφίστανται κακά πλάσματα. Όταν τα όντα γεννιούνται, ένας από τους εγγενής στόχους τους είναι να εξακολουθήσουν να υφίστανται. Αν ήταν να γεννηθούν φέροντας μέσα τους τον εγγενή και αντιφατικό στόχο να καταστραφούν, πράγμα το οποίο υποτίθεται πως συνιστά την αιτία της υποτιθέμενης καταστροφικής τους συμπεριφοράς, έναντι του άλλου, δεν κατανοώ γιατί να μπουν σ’ ένα τέτοιον κόπο. Και περαιτέρω δεν κατανοώ, βάσει ποιας λογικής αυτό να επισυμβεί, μετά από 5, 10 100 χρόνια και όχι μετά από 5 λεπτά, 2 λεπτά, ένα εκατομμυριοστό του λεπτού ή 0 λεπτό. Αν αποδεχτούμε τα προηγούμενα, τότε είναι δυνατόν, στη φύση ενός πλάσματος, να περιλαμβάνεται ένας DNA κώδικας, ο οποίος να προβλέπει ότι μετά τη γέννηση ενός πλάσματος, αυτό θα πρέπει να πεθάνει, το πολύ, μετά από 0 λεπτά. Η ακριβώς προηγούμενη πρόταση είναι αδύνατη. Και αν δεν μπορεί να ισχύει αυτή η πρόταση, τότε δεν μπορεί να ισχύει καμία σχετική πρόταση συλλήβδην.
Με όποιους όρους και αν συντελείται αυτή η επιβίωση, τούτη δεν μπορεί να υποπέσει στην ερμηνεία, η οποία βασίζεται σε αξιολογικούς όρους, που περιγράφουν και εξυπηρετούν συγκεκριμένα συμφέροντα. Τι σημαίνει αυτό το τελευταίο; Πως εάν ένα πλάσμα πρέπει να τραφεί μ’ ένα διπλανό του ον, για να επιβιώσει, κάτι τέτοιο δεν το καθιστά ταυτόχρονα κακό ή καταστροφικό πλάσμα, απλά «έτσι είναι φτιαγμένο» και αυτή η πρόταση δεν επιδέχεται αξιολογικής ερμηνείας, γιατί δεν υπάρχει αντίθετό της. Όταν ένα πλάσμα καταστρέφει περισσότερα απ’ όσα του χρειάζονται να καταναλώσει, τότε τούτο νοσεί, γίνεται διεστραμμένο και βάσει της γλώσσας μας, που δείχνει τα συναισθήματά μας και καταστροφικό. 
Θα αναρωτηθεί πιθανά κανείς, «γιατί να δημιουργηθεί ένα τέτοιο σφάλμα;» Αν το εξετάσει κανείς φιλοσοφικά θα διαπιστώσει πως ένα πράγμα προσδιορίζεται βάσει κάποιου άλλου πράγματος και πως για να υπάρξει το ένα πρέπει να υπάρξει και το άλλο. Για να ορίσουμε την έννοια και το αντικείμενο άνθρωπος, πρέπει να ορίσουμε και τι δεν είναι άνθρωπος. Για να ορίσουμε τι είναι καλό, πρέπει να μπορούμε να ορίσουμε τι δεν είναι καλό. Ορίζουμε τις ιδιότητες και άρα την ταυτότητα κάποιου σε σχέση με τις ιδιότητες κάποιου άλλου. Αν δεν υπάρχει το κρύο, τότε δεν υπάρχει και το ζεστό. Έτσι, στον κόσμο υπάρχει μία διακύμανση πραγμάτων που υφίστανται επειδή υπάρχουν όλα μαζί. Αν στηριχτούμε στον παραπάνω συλλογισμό, τότε μπορούμε να καταλάβουμε τι είναι και γιατί υπάρχει το σφάλμα.
Όμως πέρα από τη φιλοσοφική θεώρηση, υπάρχει και ένα είδος ψυχολογικής, κοινωνιολογικής ή και απλά λογικής θεώρησης. Το να εξελίξουμε τα μέσα της επιβίωσής μας είναι πιο εύκολο, ή πιο σωστά ακόμη, προηγείται από την εξέλιξη της «σοφίας» μας. Αυτή η τελευταία είναι προϊόν συστηματικής μάθησης που ενεπλέκει την εκπαίδευση του μυαλού και της καρδιάς, με την αξιοποίηση της εμπειρίας. Ίσως τώρα λοιπόν μπορούμε να ανακαλέσουμε τη ρήση του αρχαίου σοφού, του Σωκράτη, ο οποίος ισχυρίζονταν πως οι άνθρωποι είναι κακοί από άγνοια και αν μας κάνει γούστο (χωρίς να είναι υποχρεωτικό) μπορούμε να επιφέρουμε και μία μικρή αλλαγή, για κάποιους ίσως και διόρθωση, δεν θα τα χαλάσουμε εκεί...
«Οι άνθρωποι είναι κακοί, όταν γίνονται διαστροφικοί...»
(...Το μεγαλείο)
Οι έλληνες σιχαίνονται τους ξένους. Η καλύτερα, τους αλλοεθνείς που κατοικούν πάνω αριστερά στον χάρτη και κάτω από τη Μεσόγειο. Όσοι κατοικούν πάνω δυτικά, στην Ευρωπαϊκή Ήπειρο και μέχρι τα όρια της Λαπωνίας, γίνονται αντικείμενο δουλικής λατρείας. Βέβαια το γεγονός ότι η καταστροφή μας προέρχεται από αυτήν ακριβώς την περιοχή, την οποία μάλιστα, στις κρίσεις πατριωτισμού, εγκαλούμε για το βαρβαρικό παρελθόν και την αμάθεια τους, η οποία όμως φωτίστηκε από το «μεγαλειώδες πνεύμα των δικών μας προγόνων», αυτό το ξεπερνάμε. Ή μάλλον με κάποιον μαγικό τρόπο καταφέρνουμε να συνυπάρχουν και οι δύο αυτές αντιλήψεις μέσα στο κεφάλι μας. Ιδού λοιπόν ένας χώρος στον οποίο η μαγεία, ίσως και η μεταφυσική μπορούν να δώσουν εξηγήσεις. Τελικά τίποτε δεν υπάρχει εις μάτην...
Οι Έλληνες επίσης έχουμε πίστη στην ορθόδοξη χριστιανική θρησκεία, ταυτόχρονα δε υποτασσόμεθα στο αρχαιοελληνικό μεγαλείο. Το ότι η πρώτη πίστη μάχονταν τη δεύτερη υποταγή, αυτό είναι πάλι κάτι που ελάχιστα μας έχει απασχολήσει. Και αν πάλι δεν προστρέξουμε στα εγχειρίδια της μεταφυσικής για να βρούμε απαντήσεις, μπορούμε να δώσουμε και μία δεύτερη, πιο λογική απάντηση. Λένε...
«Ο έμπορος θα σου πουλήσει και το σχοινί που θα τον κρεμάσεις...»
Ασφαλώς ούτε καλοί χριστιανοί είμαστε, μιας και ελάχιστα τηρούμε όσα η χριστιανική πίστη επιτάσσει, περί αγάπης του πλησίον και αποφυγής της βίας και στο βαθμό που το πράττουμε αυτό, τούτο δεν γίνεται από πίστη στα χριστιανικά ιδεώδη... Όμως δεν είμεθα ούτε λάτρεις του αρχαίου ελληνικού πνεύματος. Η σύνδεση μας, με τη σκέψη αυτή είναι ρηχή και δεν ξεπερνάει τα συμπλέγματα ενοχής και μειονεξίας, που φέρουμε σε υψηλό βαθμό, ως λαός και όποιος αρνείται κάτι τέτοιο αρέσκεται στο να στρουθοκαμηλίζει.
Και απ’ ότι φαίνεται, θα κάνουμε τα πάντα για να κατασκευάσουμε μία ταυτότητα, με δανεικά (και από τα μέχρι τώρα δεδομένα, φαίνεται πως διαθέτουμε περίσσιο ταλέντο στο να δανειζόμαστε...) και δεκανίκια, ακόμη και μεταξύ τους αλληλοσυγκρουόμενα και αντλημένα απευθείας από τη μουσειακή δεξαμενή της ιστορίας. Σαν μια κακοσούλουπη γυναίκα, που επειδή φοράει ένα ένδυμα υψηλής ραπτικής και εγγράφεται στη λίστα του κοινού, στην απονομή των oscar, φαντάζεται πως αυτομάτως μετατρέπεται στην καλλονή που θα το λάβει κιόλας.
Και λέω δε πως θα κάνουμε τα πάντα για να κατασκευάσουμε μία ταυτότητα, εκτός βέβαια από τα πρέποντα, γιατί φαντάζουν τραγικά δύσκολα και είναι δύσκολα, για όσους έχουν μάθει να ζούνε μέσα στο προσωπικό τους ψέμα για τις αξίες τους και πίσω από μία γιουγκιανή περσόνα και έναν κίβδηλο εαυτό. Η συντήρηση του προσωπικού μύθου του ατόμου για την «αρμόζουσα» κοινωνική του στάση, εξυπηρετεί ωραιότατα την ανάγκη του, να διαφεύγει του χρέους της ελεύθερης, κριτικής και απροκατάληπτης σκέψης, του χρέους να θέσει μπροστά στα μάτια την αλήθεια για την «σιχαμερή» για τον ίδιο!! προσωπικότητά του, το χρέος να επεξεργαστεί και να χρησιμοποιήσει το μοναδικό δώρο που του έχει δώσει ο Θεός(;)… και ποιο είναι αυτό; Να αναλάβει την αποκλειστικά δική του ευθύνη να θέσει τις δομές και τα θεμέλια του πολιτισμού του, αξιοποιώντας την ελευθερία του, την οποία πάντα φροντίζει, με περίσσια διπλωματική ευελιξία, ν’ ακουμπάει στην ποδιά των αφεντάδων του, προκειμένου να ανεγείρουν και να συντηρήσουν, όλοι μαζί, ένα ψευδεπίγραφο μεγαλείο ατομικής και συλλογικής αξίας.
Και αφού όλοι αυτοί έχουν συγκατατεθεί στο κυνήγι του μεγαλείου τους, είναι αναγκασμένοι πάντα, μα πάντα να βρίσκουν εκείνους, με τους οποίους θα συγκριθούν, εκείνους που θα μισήσουν, προκειμένου να ξεβρομίσουν και να πετάξουν από μέσα τους και πάνω στους «δύσμοιρους κολασμένους του πλανήτη», τα κατεστραμμένα και σάπια κομμάτια του εαυτού τους. Εκείνους στους οποίους θα απευθύνουν την ευθύνη της δικής τους κατάντιας, ώστε να σκουπίσουν κάτω απ’ το χαλί τα τραγικά σφάλματα και τις αβλεψίες τους, εκείνους που θα βασανίσουν σαδιστικά, μιας και οι σχέσεις που έχουν μάθει να διαμορφώνουν υπόκεινται στους νόμους του σαδομαζοχισμού, εκείνους που βδελύσσονται, προκειμένου να εντοπίσουν το κατάλληλο αντικείμενο, που θα αναλάβει την ενοχή, με την οποία τους σφυροκοπάει το κεφάλι το φροϋδικό Υπερεγώ ή η αρχαιοελληνικές ερινύες.
«Δεν είμαι εγώ βρομιάρης, μαύρος, χοντρός, αδερφή, αξιοθρήνητο και μιαρό σκουλήκι. Είσαι εσύ ! που με βρωμίζεις, με καταστρέφεις και διαβρώνεις το κληρονομημένο μεγαλείο μου»
Άραγε, το μεγαλείο κληρονομείται ή μήπως τελικά οικοδομείται, με αγάπη, κόπο και πόνο, σιγά σιγά; Ποια είναι τελικά η αξία της ιστορικής γνώσης; και ποιος είναι έλληνας, γερμανός, τούρκος, σουδανός; αυτός που επικαλείται τους προγόνους του, προκειμένου να κατάσχει και να καπηλευτεί μία «αξία», για να την ενδυθεί επιδεικτικά ή αυτός που επεξεργάζεται το παγκόσμιο ιστορικό υλικό για να μπολιάσει την ατομική σοφία και το μέλλον του;... και να γίνει και έλληνας και γερμανός και τούρκος και σουδανός;
(...Το κατεστραμμένο Υποκείμενο)
Γεννιόμαστε μικροί, ανήμποροι, αδύναμοι να επιβιώσουμε, όμως διαθέτουμε όλα τις κοινωνικές δεξιότητες που θα δημιουργήσουν τη δίοδο επικοινωνίας με τα πρόσωπα που θα μας φροντίσουν και θα συγκροτήσουν, από κοινού, τον πρώτο κύκλο ζωής του υποκειμένου. Τα βρέφη (εκτός ίσως από μπελάς :-) ) είναι πηγή χαράς για τους μεγαλυτέρους, όταν αυτοί οι τελευταίοι διαθέτουν εκείνο το είδος της γλυκιάς υπομονής, της τρυφερότητας και της εσωτερικής γαλήνης, ώστε να «κρατήσουν» το τέκνο τους. Και όταν μιλάμε για «κράτημα» αναφερόμαστε στην ανταποκριτικότητα των γονέων στα βρεφικά καλέσματα για φροντίδα, στη δυνατότητα να συντονίζονται με αυτό, στην απαντητικότητά τους στις κοινωνικές και επικοινωνιακές του προσκλήσεις. Γονείς ψυχροί, αυστηροί, «παραμελητικοί», άγριοι, βάναυσοι ή κακοποιητικοί φτιάχνουν το πρώτο υπόστρωμα ευαλωτότητας (για το οποίο έχω μιλήσει και αλλού) στον ψυχισμό του βρέφους, καθώς αυτό εντυπώνεται έναν κόσμο αδιάφορο, ξένο και εχθρικό.
Όλα τα προηγούμενα συνιστούν μορφές βίας, οι οποίες εξελίσσονται κατά την αναπτυξιακή πορεία του ατόμου, στο πλαίσιο των οικογενειακών σχέσεων, μέσα στις οποίες οι γονείς εξακολουθούν ν’ αναπαράγουν τις διάφορες μορφές βίαιης συμπεριφοράς παγιώνοντας έτσι τα τραύματα και τα πλήγματα, που αλλοιώνουν τον ψυχισμό, ο οποίος θα εκφραστεί όχι μόνο με «διεστραμμένο» συναίσθημα, αλλά και αντίστοιχη σκέψη. Οι διάφορες μορφές βίας το μόνο που πετυχαίνουν είναι να πείθουν τον αποδέκτη πως είναι ένα κακό, ένα κακορίζικο και ανάξιο πλάσμα, ένα πλάσμα που του αξίζει να κακοποιείται, πως η κακοποίηση αυτή, από τον ισχυρό και εχέφρονα ενήλικο, συνιστά απόδειξη της αγάπης του για το μιαρό αυτό ον και έτσι με την τιμωρία αυτή, την οποία υφίσταται, λαμβάνει την απαιτούμενη αγάπη και προσοχή. Άρα πρέπει να γίνεται αντικείμενο κακοποίησης για να μπορεί να λαμβάνει αυτό που χρειάζεται.... και όχι μόνο...
Μέσω της εκπλήρωσης της απαίτησης αυτής για αγάπη, εξασφαλίζει την «εξουσία» του απέναντι στον ισχυρό και ανηλεή κηδεμόνα. Και ασφαλώς το τελικό δίδαγμα του μυαλού και της ψυχής είναι πως η βία, στις διάφορες μορφές της, είναι το μέσο της διεκδίκησης, αλλά και της απάντησης στις «ενοχλητικές» συμπεριφορές ή αιτήματα των άλλων. Ακόμη και όταν τα αιτήματα των άλλων είναι νόμιμα, τούτος τα σπιλώνει, προκειμένου να μεταφέρει τον τρόπο συσχετισμού με τον ισχυρό σε ετέρες σχέσεις, στις οποίες τη θέση του ισχυρού θα την έχει πλέον αυτός. Και αυτή η εξέλιξη συνιστά προϊόν της ταύτισης μαζί του και του συσσωρευμένου θυμού, ο οποίος αναζητάει τα αντικείμενα της εκτόνωσής του.
«Δως μου ό,τι σου ζητώ, για να εξακολουθήσω να σου δίνω αυτό που μου ζητάς... αλλιώς θα σ’ εγκαταλείψω και θ’ αναζητήσω αλλού αυτό που θέλω... πρώτα καταστρέφοντας, ώστε να χύσω, έξω από ‘μένα,  το μίσος που νοιώθω τόσα χρόνια εναντίον σου και να νιώσω δυνατός και έπειτα καταστρέφοντας εμένα  για να ξαναζήσω τον έρωτά μου για ‘σένα...»
Ο άνθρωπος λοιπόν, ο οποίος έχει μισηθεί από τους άλλους, είναι αυτός που θα μισήσει τον εαυτό του. Και όσο περισσότερο συντηρεί το μίσος ενάντια στο ανάξιο και μιαρό εγώ του, τόσο θα μισεί όσους εν δυνάμει του θυμίζουν την κακομοιριά του και όλους εκείνους οι οποίοι βρίσκονται σε χειρότερη μοίρα από αυτόν. Λένε, «καλύτερα άρχοντας στο χωριό, παρά παλιάτσος στην πόλη». Δοθέντων των ευκαιριών, θα αξιοποιεί τις εκάστοτε κοινωνικές εξελίξεις, προκειμένου να εκβάλλει το μένος του και ν’ αντλήσει ένα αίσθημα αυτοαξίας, το οποίο στερείται το κακορίζικο εγώ του, όπως επίσης και ένα ναρκισσιστικό αίσθημα υπεροχής, που περαιτέρω θ’ αναπαράγει τη σχέση υποταγής με τον προηγούμενο εξουσιαστή.
Στην ακραιφνή και ακραία εκδήλωση τέτοιων φαινομένων διαστροφικής συμπεριφοράς, οι άνθρωποι αυτοί γίνονται εντελώς ανόητοι, διεστραμμένοι και δειλοί. Εφόσον ασφαλώς δεν διαθέτουν κανένα εσωτερικό στύλο προσωπικής ικανότητας και αξίας, που να τους στηρίζει στη ζωή και τις επιλογές τους, ουσιαστικά δεν μπορούν να επιλέξουν ποτέ τίποτα. Δεν διαθέτουν άποψη, γιατί δεν μπορούν να υποστηρίξουν άποψη και γιατί αδυνατούν να κατανοήσουν προηγουμένως τι είναι άποψη και με ποια διαδικασία αυτή σχηματίζεται. Φέρονται και άγονται από το συναίσθημα ή δρουν αγελαία, καθόσον μέσα στην αγέλη αισθάνονται υπαρκτοί και δυνατοί.
Επιπλέον δεν πιστεύουν σε τίποτα καλό, μακροπρόθεσμο και οραματιστικό. Για να κοιτάξει κάποιος κατ’ αυτό τον τρόπο τον κόσμο, προϋπόθεση αποτελεί να έχει αναγνωρίσει και διαγνώσει τη δική του ανάγκη, έτσι έπειτα θα καταλάβει την ανάγκη του άλλου και τελικά θα διαπιστώσει πως με την εύρυθμη συνεργασία μαζί του, θα αντιμετωπίσει τα δεινά και τις δυσκολίες της ζωής, τη μοναξιά και τον φόβο του θανάτου.
 Ο δειλός είναι ασυγκίνητος και απάνθρωπος. Είναι τόσο μικρός και τόσο λίγος για τον εαυτό του, που δεν διαθέτει την πολυτέλεια να εξυπηρετήσει κανέναν πέρα από τον εαυτό του. Το αίσθημα τις μικρότητας, για το τι μπορεί να δώσει, είναι απλωμένο μέσα στον ψυχισμό, όχι ως σκέψη αλλά ως ασυνείδητη αίσθηση του εαυτού. Για να λειτουργεί κάποιος επωφελώς για τους άλλους, απαιτείται μία εσωτερική πίστη στην ικανότητά του να πράξει κάτι τέτοιο και έναν πλούτο εσωτερικό, που του περισσεύει και δεν φείδεται να μοιραστεί. Ο δειλός δεν διαθέτει υλικό για να το μοιραστεί. Το μόνο που διαθέτει, σε περίσσια ποσότητα, είναι καταστροφή και αυτή είναι που θέλει να μοιραστεί. Και αυτή η ανάγκη ξεπηδάει λαθραία πίσω από δηλώσεις του τύπου, «δεν αξίζει κανένας, δεν χρωστώ σε κανέναν, για ‘μένα ποιος νοιάζεται». Και αν ποτέ πράξουν οτιδήποτε καλό, αυτό συνιστά προϊόν πειθαναγκασμού και κοινωνικής υποταγής, ή προσπάθεια να εξασφαλίσουν τα εύσημα ή άλλα οφέλη.
Οι άνθρωποι που εκφράζουν ρατσιστικό συναίσθημα και συμπεριφορά, αγαπούν αυτούς που μισούν, γιατί τους χρειάζονται για να τους μισούν και γιατί δημιουργούν τον κόσμο, μέσα στον οποίο θέλουν να ζήσουν. Εάν τους βγάλει κανείς από την κόλαση στην οποία βρίσκονται, για να τους προσφέρει τον παράδεισο, θα είναι σαν να τους πυροβολεί. Μέσα τους έχουν απόβλητα και χρειάζονται αυτούς, πάνω στους οποίους θα τα ακουμπάνε και έπειτα θα τα ξαναπαίρνουν πίσω. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους οι φασίστες ακολουθούν, αναζητούν και αγαπούν την παρανομία και το έγκλημα. Ο κόσμος μέσα τους είναι μιαρός και μιαρό τον θέλουν και έξω τους. Όμως πέρα από αυτό, νοιώθουν μία βουλιμική ανάγκη καταξίωσης, την οποία μπορούν να ικανοποιήσουν μέσα από τον πλουτισμό και πολύ περισσότερο από τον παράνομο πλουτισμό, που θα τους δώσει την ευκαιρία να καταστρατηγήσουν τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Η πίστη εξάλλου στην ασημαντότητα και την κακία τους είναι τέτοια, που δεν θα μπορούσε να τους οδηγήσει σε άλλο δρόμο από αυτόν του εγκλήματος, ώστε δεν πράττουν τίποτα διαφορετικό από το να εκπληρώνουν τις προσδοκίες, που στα χρόνια τις ζωής τους, έχουν διαμορφωθεί γι’ αυτούς.
«...Η σωτηρία»
Κάποτε μου αφηγήθηκαν ένα περιστατικό, σύμφωνα με το οποίο, μία κυρία, ειδικός ψυχικής υγείας είχε αναλάβει την ψυχική υποστήριξη ασθενούς που ζούσε σε κάποιο ψυχιατρικό, ίσως και σωφρονιστικό ίδρυμα.

Ο άνθρωπος αυτός ζούσε σ’ έναν χώρο, πιθανά κελί, μέσα στο οποίο εκπλήρωνε όλες του τις βιολογικές ανάγκες, χωρίς να χρησιμοποιεί τις ειδικές κατασκευές υγιεινής που όλοι χρησιμοποιούμε, σε αυτές τις περιπτώσεις. Δεν μίλαγε, δεν λάλαγε, δεν κινούταν καθόλου.
Η κυρία αυτή πήγαινε στις συναντήσεις τους ανελλιπώς και κάθονταν δίπλα σ’ αυτόν τον άνθρωπο, μέσα σ’ αυτόν τον άθλιο χώρο με τα περιττώματα να ζέχνουν δίπλα της, χωρίς και η ίδια να λέει ή να πράττει κάτι, καθόσον αυτός δεν επιθυμούσε κάτι τέτοιο.
Κάποια στιγμή εκείνος σηκώθηκε και της είπε : «Είναι δυνατόν μία κυρία σαν εσάς να κάθεται μέσα σ’ αυτή την βρωμιά;» ...Την πήρε λοιπόν απ’ το χέρι και την οδήγησε σ’ ένα άλλο σημείο, προκειμένου να της προσφέρει ένα καλύτερο περιβάλλον για να τακτοποιηθεί.
Το γεγονός ότι αυτή η γυναίκα επέμενε να κάθεται κοντά σ’ αυτόν τον άνθρωπο, κάποια στιγμή κινητοποίησε κάτι μέσα του, που του έβαλε την ιδέα πως για να κάνει ένας άνθρωπος κάτι τέτοιο γι’ αυτόν, αυτό σημαίνει πως αυτός έχει κάποια αξία. Έτσι αισθάνθηκε την επιθυμία ν’ ανταποκριθεί στις προσδοκίες της γι’ αυτόν.
 Αυτή λοιπόν είναι μία ανάγνωση, που μπορούμε να κάνουμε και για κάποιες πράξεις θυσίας, όταν ασφαλώς (στο πλαίσιο άλλων ψυχικών μηχανισμών, που δεν είναι της παρούσης να εξετάσουμε) δεν συνιστούν αυτοκτονία.
Η επιθυμία ν’ απαλλάξουμε τους ανθρώπους από τη συμφορά τους ξεπηδάει από την ανάγκη μας να σκοτώσουμε την εσωτερική «καταστροφή» και «συμφορά», που αποδεκατίζει, όπως ο καρκίνος, τα μέσα μας και έπειτα να πορευτούμε στον δρόμο που εκπληρώνει το πιο ισχυρό ανθρώπινο ορμέμφυτο, εκείνο που θα σκοτώσει τη μοναξιά και θ’ απαλύνει τη θλίψη του θανάτου.
Φαίνεται λοιπόν πως...,
«Όταν αγαπήσεις τους κολασμένους, θ’ απελευθερωθείς από τα δεσμά σου...»
© 2014 Ελένη Κανακάκη (ΦΠΨ Ψ')